«عضو شورای اسلامی شهر رشت در مصاحبه اختصاصی با گروه رسانه ای با مردم عنوان کرد: به نظر من یکی از مسائل اصلی در شورای شهر، ضعف در عملکرد نظارتی و بازرسی بوده است. حتی برخی از اعضای شورا میگویند، ما تذکر میدهیم اما شهردار توجهی نمیکند؛ و این موضوع نشان میدهد که ابزارهای نظارتی ما به اندازه کافی مؤثر نبودهاند.
مهندس مجید عزیزی در این مصاحبه تصریح کرد: شورا باید بتواند با شهردار به تعامل و پاسخگویی برسد؛ به این معنا که اگر شورا موضوعی را مطرح میکند یا تخلفی را مطرح میسازد، شهردار موظف باشد توضیح دهد و دلایل خود را ارائه کند تا مشخص شود مسئله از کجا ناشی شده و آیا برداشت شورا درست بوده است یا خیر..
به اظهار وی ، تا امروز چند بار از شهردار سؤال شده است؟ در واقع، سؤال از شهردار یکی از ابزارهای اصلی نظارت شوراست. البته من استیضاح را راه حل اولیه نمیدانم؛ استیضاح آخرین مرحله و آخرین ابزار قانونی شوراست و نباید به سرعت به سمت آن رفت.
اما سؤال از شهردار یک ابزار طبیعی و قانونی برای اعمال نظارت است.
هدف از سؤال، تقابل یا ایجاد تنش نیست؛ بلکه ایجاد شفافیت و پاسخگویی است. اگر شهردار پاسخ قانعکننده ارائه دهد، موضوع حل میشود و اگر پاسخ کافی نباشد، شورا میتواند از ابزارهای بعدی استفاده کند و حتی افکار عمومی هم زمانی از شورا حمایت میکند که احساس کند شورا به دنبال نظارت و حل مسئله است، نه تقابل.
تجربه دوره ششم شورا نیز نشان داد که حرکت سریع به سمت تقابل و استیضاح همیشه نتیجه مطلوبی به همراه ندارد.
«مهندس عزیزی در بخش دیگری از این گفت و گوی صمیمی یاد آور شد: ما به دنبال این هستیم که منابع درآمدی شهرداری افزایش پیدا کند تا برنامهها به صورت اصولی و در طول دوره شورای شهر اجرا شوند. در گذشته برنامههای مختلفی تعریف شد اما بسیاری از آنها عملی نشدند و منابع مالی به درستی به پروژهها اختصاص پیدا نکرد. هدف ما این است که روی پروژههایی تمرکز کنیم که اثرگذاری، بازده و نتیجه مشخص برای مردم داشته باشند.
وی افزود: نباید نگاه ما فقط به چند متر آسفالت و اقدامات حداقلی محدود شود؛ اینها جزو وظایف طبیعی مدیریت شهری هستند. انتظار ما این است که با تلاش شهرداری و شورا، خدمات شهری در سطح مطلوبتری ارائه شود تا مردم مجبور نباشند برای دریافت خدمات از منابع شخصی هزینه کنند یا به خارج از شهر مراجعه کنند.
عزیزی متذکر شد: از مردم و همراهی آنها تشکر میکنم، اما اجرای صد یا دویست متر آسفالت پس از ده یا پانزده سال نباید به عنوان یک دستاورد بزرگ معرفی شود یا برای آن تبلیغات گسترده انجام شود.
باید به سمت ایجاد زیرساختها و توسعه واقعی حرکت کنیم و فضایی ایجاد کنیم که پاسخگوی نیازهای اصلی شهروندان باشد.»
«سئوال: یک سؤال کوتاه دارم ، لطفا کوتاه وبه صورت مشخص پاسخ بدهید.
با توجه به اینکه خود شما هم به چند پروژه مهم اشاره کردید؛ از جمله پروژه های مهم شهر رشت - کمربندی، تالاب عینک بزرگترین پهنه آبی شهر ایران ، موضوع حملونقل و مسئله ترافیک و .... اگر امروز در جایگاه شهردار قرار بگیرید، با در نظر گرفتن بودجه، امکانات و نیروی انسانی موجود، کدامیک از این پروژهها را در اولویت اجرا قرار میدهید و چرا؟»
«پاسخ: همانطور که مستحضرید، توسعه باید در همه ابعاد اتفاق بیفتد و نمیتوان تنها یک حوزه را در اولویت مطلق قرار داد و سایر نیازهای شهر را نادیده گرفت.
نمیتوان صرفاً بر کاهش ترافیک تمرکز کرد و در مقابل، سایر خدمات مورد نیاز شهروندان را به حاشیه برد.
توسعه شهری باید متوازن و در چارچوب برنامههای بلندمدت انجام شود.
البته در حال حاضر، من هماهنگی کامل میان برخی از برنامههای اجرایی و چشمانداز بلندمدت شهر را مشاهده نمیکنم و اگر در جایگاه شهردار بودم، اولویت نخست من ایجاد منابع درآمدی پایدار برای شهر بود؛ پروژههایی که علاوه بر حل بخشی از مشکلات شهری، بتوانند درآمدزایی نیز داشته باشند.
در حوزه ترافیک، نگاه من صرفاً اجرای پروژههای عمرانی نبود، بلکه تلاش میکردم با ایجاد زیرساختهای مناسب، هم از حجم ترافیک کاسته شود و هم ارزش افزوده اقتصادی برای شهر ایجاد شود.
برخی تصمیمات گذشته از نظر من اولویتبندی مناسبی نداشتهاند و میشد با انتخاب پروژههای هدفمندتر، هم مشکل ترافیک را کاهش داد و هم منابع مالی پایدارتری برای شهرداری ایجاد کرد.
همچنین یکی دیگر از اولویتهای من توسعه خدمات شهروندی و حرکت به سمت دولت الکترونیک و شهروند الکترونیک بود؛ به این معنا که بخشی از خدمات شهری بهصورت هوشمند و غیرحضوری ارائه شود تا هم کیفیت خدمات افزایش پیدا کند و هم بخشی از مشکلات رفتوآمد و مراجعات شهری کاهش یابد.»
«امیدوارم این مسیر ادامه پیدا کند. متأسفانه در برخی مقاطع، به جای تمرکز بر مسائل اصلی شهر، شاهد پرداختن به حاشیهها و رویکردهایی بودیم که من شخصاً با آن موافق نبودم و هیچگاه نیز در آن مسیر حرکت نکردم.
این عضو شورای شهر رشت گفت: با این حال، امروز احساس میکنم آن پویایی لازم، اراده برای تغییر و نظارت مؤثر آنگونه که باید وجود ندارد. این مسئله در نهایت پیامدهایی برای شهر و شهروندان به همراه داشته است و ما باید با نگاه اصولیتر و همراهی رسانهها و اعضای شورا، به سمت اقدامات اساسی و حل واقعی مشکلات حرکت کنیم.
وی بیان کرد: اعتقاد من این است که مسئله فقط کمبود منابع نیست؛ بلکه در بسیاری موارد، اراده و خواستن برای اجرای برنامهها به اندازه کافی وجود نداشته و اگر برنامهها اصلاح نشوند و اختیار بدون نظارت کافی واگذار شود، طبیعی است که حل چالشهای شهری با دشواری روبهرو شود. اگر مردم آثار ملموس این اقدامات را در زندگی روزمره خود مشاهده کنند، آن زمان میتوان درباره موفقیت صحبت کرد.
تأکید دارم که بسیاری از این موضوعات در چارچوب مصوبات شورا و تأکیدهای نظارتی نیز مطرح شده بود، اما در برخی حوزهها، بهویژه مناطق کمتر برخوردار، آنطور که باید عمل نکردیم و از این بابت جای تأمل و مسئولیتپذیری وجود دارد.
وی یاد آور شد: با وجدان خود شهادت میدهم که تمام تلاشم را انجام دادم تا در انجام وظایف کوتاهی نکنم. جامعه ما، بهویژه در حوزههای سیاسی، اجتماعی و فنی، با آسیبپذیریهایی مواجه است و لازم است برای کاهش این آسیبها اقدامات مؤثرتری صورت گیرد.
مهندس عزیزی افزود:هدف ما باید این باشد که برای مردم اثرگذارتر باشیم، کیفیت زندگی آنها را بهبود دهیم و مسئولیت خود را بهدرستی انجام دهیم.
شورا تنها یک جایگاه اداری نیست؛ بلکه مسئولیتی در قبال آینده شهر و شهروندان است و باید با نگاه رو به جلو و همراه با شناخت درست اولویتها حرکت کند.
در انتخاب شهردار ، شورا موفق عمل کرد
«عضو شورای شهر رشت گفتک شورای شهر معمولاً در دو حوزه اصلی نقشآفرینی میکند؛ نخست انتخاب شهردار و دوم نظارت بر مدیریت شهری و نحوه اداره امور شهر.
و در مورد سؤال شما درباره عملکرد شورای ششم، از نظر من در بخش انتخاب شهردار میتوان گفت شورا تا حدی موفق عمل کرده است؛ هرچند نسبت به این موضوع نقدهایی نیز دارم.
اعتقادم این است ، شهری مانند رشت ظرفیت بالاتری دارد و میتوانست از مدیری در سطح ملی بهرهمند شود؛ مدیری که نگاه و توانمندی فراتر از مدیریت روزمره شهری داشته باشد و بتواند در سطح کلان از منافع شهر دفاع کند.
تأکید می کنم، نباید سطح مدیریت شهری تنزل پیدا کند و زمانی که ظرفیت مدیریتی یک شهر محدود شود و نگاه توسعهای کاهش پیدا کند، طبیعی است که فرصتهای رشد و ارتباطات مؤثر نیز کمتر خواهد شد.
البته این به معنای نادیده گرفتن زحمات افراد نیست و قصد زیر سؤال بردن تلاشها را ندارم؛ بلکه بحث من درباره سطح انتظارات و ظرفیت مدیریتی مورد نیاز برای اداره یک شهر بزرگ است.
در بخش دوم، یعنی نظارت، معتقدم شورا آنطور که باید موفق عمل نکرده است. نظارت صرفاً به اجرای چند پروژه عمرانی محدود نمیشود؛ نظارت یعنی بررسی عملکرد، مطالبهگری، شفافیت، پیگیری مصوبات و در صورت لزوم استفاده از ابزارهای قانونی مانند سؤال، تحقیق و تفحص و سایر سازوکارهای نظارتی.
مردم عملکرد شورا را میبینند و انتظار دارند شورا فقط به اقدامات اجرایی محدود نشود، بلکه نقش واقعی خود را در کنترل، ارزیابی و اصلاح روند مدیریت شهری ایفا کند.
از نگاه من، در دوره ششم شورا، استفاده مؤثر از ابزارهای نظارتی کمتر از حد انتظار بوده و بیشتر تمرکز بر موضوعات دیگری قرار گرفته است تا پیگیری جدی مسئولیت نظارتی شورا.»
« به نظر من در این دوره شورا نسبت به برخی دورههای قبل اقداماتی انجام شده، اما در مجموع هنوز نمیتوان گفت، عملکرد در حوزه جذب سرمایهگذاری و مشارکت بخش خصوصی رضایتبخش بوده است.
عضو شورای اسلامی شهر رشت تصریح کرد: هنوز نتوانستهایم بخش خصوصی را به عنوان یک بازوی مؤثر توسعه شهری به رسمیت بشناسیم و از ظرفیت آن به شکل مناسب استفاده کنیم و بسیاری از سرمایهگذاران صرفاً به دنبال منفعت شخصی نیستند؛ بلکه افرادی هستند که علاوه بر منافع اقتصادی، انگیزه مشارکت در توسعه شهر و کشور را نیز دارند. بنابراین باید شرایطی فراهم شود که هم منافع عمومی تأمین شود و هم سرمایهگذار انگیزه حضور و فعالیت داشته باشد.
معتقدم نگاه اجرایی و عملیاتی به سرمایهگذاری شهری باید تقویت شود و بی شک نباید پروژهها سالها در حد وعده باقی بمانند و هر سال فقط زمان اجرای آنها به آینده موکول شود. مردم انتظار دارند نتیجه واقعی ببینند..
در این راستا، لازم است مداخلات غیرضروری و نگاههای سلیقهای کاهش پیدا کند و زمینه برای حضور واقعی بخش خصوصی فراهم شود؛ بهویژه از طریق مدلهایی مانند حق بهرهبرداری و مشارکت در پروژههای شهری، تا سرمایهگذار بتواند در یک چارچوب شفاف فعالیت کند و در مقابل، شهر نیز از منافع آن بهرهمند شود.
همچنین معتقدم در برخی حوزهها، بهویژه گردشگری، ظرفیتهای شهر رشت کمتر از توان واقعی آن مورد استفاده قرار گرفته است. برای مثال، با توجه به موقعیت جغرافیایی، ظرفیت جمعیتی و حجم تردد، میتوان پروژههای گردشگری و تفریحی شاخصتری تعریف کرد.
سؤال اصلی این است که موانع کجاست و چگونه میتوان آنها را برطرف کرد تا سرمایهگذاری و توسعه شهری با سرعت بیشتری انجام شود.»
«عزیزی بیان کرد: اعتقاد دارم که اجرای پروژههایی مانند رینگ شهری کاملاً امکانپذیر است، به شرط آنکه نگاه مدیریتی در سطح کلان و با رویکرد ملی وجود داشته باشد.
اگر مدیریت شهری بتواند جایگاه و قدرت تعامل بالاتری ایجاد کند، امکان جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی در سطح کشور نیز فراهم خواهد شد.
به نظر من این پروژه میتواند بهصورت مرحلهای و فازبندیشده اجرا شود؛ برای مثال مسیر به بخشهای چند کیلومتری تقسیم شود و اجرای هر فاز به یک سرمایهگذار یا پیمانکار واگذار شود.
همچنین میتوان از مدلهای مشارکت و بهرهبرداری اقتصادی استفاده کرد؛ بهگونهای که در مسیر پروژه، ظرفیتهای خدماتی و تجاری تعریف شوند تا بخشی از هزینهها از طریق درآمدهای ایجادشده جبران شود.
به گفته وی ، با توجه به اینکه بخشی از اراضی در محدودههای دارای محدودیت قرار دارند، لازم است دولت و نهادهای مرتبط همکاری بیشتری داشته باشند و شرایط را برای اجرای پروژههای شهری تسهیل کنند.
نباید تمام بار توسعه بر دوش مدیریت شهری باشد؛ بلکه استانداری و سایر دستگاهها نیز باید در ایجاد زیرساختها و رفع موانع نقش فعالتری ایفا کنند.
از نگاه من، مدیریت شهری باید استقلال عملیاتی و قدرت تصمیمگیری بیشتری داشته باشد و صرفاً در جایگاه یک مجموعه وابسته عمل نکند؛ بلکه بتواند با تعامل مؤثر، ظرفیتهای شهر را ارتقا دهد.
در نهایت، اعتقاد دارم مسئولان شهری باید تمرکز خود را بر توسعه شهر و حل مسائل عمومی قرار دهند و از ورود به حاشیهها، نگاههای شخصی و رویکردهای غیرتوسعهای فاصله بگیرند تا پروژههای بزرگ شهری به نتیجه برسند.»
سؤال:
«موضوع سرمایهگذاری در مدیریت شهری رشت اکنون در چه جایگاهی قرار دارد؟ شهرهایی مانند شیراز توانستهاند با جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی، پروژههای بزرگ و گستردهای را اجرا کنند. چرا رشت نتوانسته به همان میزان سرمایهگذاران بخش خصوصی را جذب کند و پروژههای توسعهای را پیش ببرد؟
با توجه به اینکه بودجه سال گذشته حدود 8 هزار میلیارد تومان بوده و امسال نیز حدود 11 هزار میلیارد تومان پیشبینی شده اما گفته میشود بخش قابل توجهی از آن تخصیص کامل پیدا نمیکند و بخش زیادی نیز صرف هزینههای جاری میشود، عملاً منابع محدودی برای پروژههای عمرانی باقی میماند. در چنین شرایطی، راهکار و پیشنهاد شما چیست؟»
پاسخ:
« معتقدم برای حل این مسئله، قبل از هر چیز نیاز به رایزنی، تعامل و دیپلماسی مؤثر در سطح مدیریت شهری داریم. شهر ظرفیتهای زیادی در حوزه اقتصادی، اجتماعی و ارتباط با فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران دارد و باید بتوانیم این ظرفیتها را در مسیر توسعه شهر فعال کنیم.
اعتقاد دارم همه مجموعهها باید در کنار هم قرار بگیرند؛ از مدیریت شهری و دولت گرفته تا بخش خصوصی و فعالان اقتصادی. تنها در این صورت میتوان هم زیرساختهای شهری را توسعه داد و هم کیفیت خدمات را افزایش داد.
از سوی دیگر، واقعیت این است که الگوهای سنتی تأمین درآمد شهرداریها دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیستند. افزایش هزینهها، محدودیت بودجههای دولتی و کاهش ظرفیت برخی منابع درآمدی باعث شده که اتکا به درآمدهای گذشته دیگر کارایی سابق را نداشته باشد.
به همین دلیل، سرمایهگذاری باید به یکی از محورهای اصلی مدیریت شهری تبدیل شود؛ نه فقط برای اجرای پروژههای بزرگ، بلکه برای ایجاد درآمدهای پایدار، توسعه زیرساختها و افزایش کیفیت زندگی شهروندان. بدون جذب سرمایهگذار و ایجاد فضای مناسب برای مشارکت بخش خصوصی، اجرای پروژههای توسعهای با محدودیت جدی روبهرو خواهد شد.»
این عضو شورای شهر رشت در نهایت عنوان کرد: هدف اصلی شورا باید ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، توسعه متوازن شهری و حفظ جایگاه شهر رشت به عنوان یکی از شهرهای مهم و زیبای کشور باشد و در این مسیر، همراهی مردم و پاسخگویی مدیریت شهری اهمیت اساسی دارد.»
«در مقام مقایسه شورای ششم با شوراهای قبلی ، به اعتقاد من، عملکرد شورای ششم در برخی حوزهها نسبت به دورههای گذشته قابل قبول و حتی در مواردی موفق بوده است؛ اما با توجه به ظرفیتها و اختیاراتی که شورا در اختیار دارد، میتوانست عملکرد بهتری نیز داشته باشد.
یکی از موضوعاتی که به نظر من در برخی دورهها و حتی در همین شورا تأثیرگذار بوده، ورود نگاههای شخصی و ترجیح برخی خواستههای فردی بر منافع عمومی است.
هر جا که منافع عمومی در اولویت قرار نگرفته، شورا با آسیب مواجه شده است. شورا زمانی میتواند موفق باشد که نگاه جمعی، تخصصمحور و مبتنی بر خدمت به مردم بر تصمیمگیریها حاکم شود.
همچنین معتقدم شورا باید ماهیتی کاملاً مردمی داشته باشد. البته درباره برخی تعابیر مانند «شورای انقلابی» معتقدم باید با دقت بیشتری صحبت کرد؛ زیرا وقتی از نگاه انقلابی سخن گفته میشود، در نهایت باید نتیجه آن در بهبود زندگی مردم، افزایش رفاه، عدالت و حل مسائل واقعی جامعه دیده شود.
مردم نشان دادهاند که در مقاطع حساس همواره پای کشور و منافع عمومی ایستادهاند و سرمایه اصلی هر جامعه، اعتماد و همراهی مردم است، بنابراین وظیفه مدیریت شهری و شورا این است که شرایط مناسبتری برای زندگی شهروندان فراهم کند و تمرکز خود را بر توسعه، خدماترسانی و حل مشکلات واقعی مردم قرار دهد؛ نه ورود به اختلافات و حاشیهها.
«نکتهای که همیشه برای من اهمیت داشته این است که در هر جایگاهی که قرار داریم، نباید از یادگیری، استفاده از تجربهها و بهرهگیری از دانش و دیدگاههای مختلف فاصله بگیریم. در یکی از جلسات شورا نیز مطرح شد که استفاده از تجربههای سایر شهرها و الگوهای موفق میتواند به تصمیمگیری بهتر کمک کند.
البته بخشی از این تجربهها در گذشته مورد استفاده قرار گرفته و در برخی موارد نتایج مثبتی داشته است و من قبول دارم که در این دوره شورا نیز نسبت به برخی دورههای گذشته اقداماتی انجام شده و عملکردهایی قابل دفاع وجود داشته است.
اما سؤال اصلی این است که ما تا چه اندازه توانستیم ساختارها را اصلاح کنیم؟ تا چه اندازه توانستیم بودجه را بازنگری کنیم، بندهای ناکارآمد را اصلاح کنیم و بهرهوری را افزایش دهیم؟ چرا همچنان در برخی حوزهها با کمبود منابع، محدودیت خدمات و نارضایتی عمومی مواجه هستیم؟
همچنین باید بررسی کنیم چرا برخی کمیسیونها یا ساختارهای نظارتی و اجرایی آنگونه که انتظار میرفت اثرگذار نبودهاند و چرا در برخی بخشها مردم احساس رضایت کافی ندارند.
از نگاه من، یکی از موضوعات مهم، ارتقای سطح مدیریت در نواحی شهری است.
نواحی شهری نخستین نقطه ارتباط مستقیم شهروندان با مدیریت شهری هستند؛ بنابراین باید مدیرانی توانمند، باتجربه، خوشفکر و دارای روحیه مردمی در این جایگاهها حضور داشته باشند/ پایان
شهروندان و مسئولان می توانند نظرات و دیدگاه های خود را با ما مطرح کنند تا در ستون مطالبات و نیازهای مردمی بازتاب داده شود. با سپاس – مدیر مسئول