به گزارش گروه رسانه ای با مردم به نقل از روابط عمومی و امور رسانه ادارهکل حفاظت محیط زیست استان گیلان، مقاله دکتر دلآرام گلمروی با عنوان «بررسی بهکارگیری پتانسیل پلاستیکهای زیستتخریبپذیر مبتنی بر ضایعات کشاورزی در کشاورزی پایدار، حفاظت محیطزیست و اقتصاد چرخشی» در این رویداد علمی بینالمللی مورد پذیرش قرار گرفت و در جمع پژوهشگران و متخصصان حوزههای کشاورزی و محیطزیست ارائه شد.
این پژوهش با تمرکز بر یکی از چالشهای مهم زیستمحیطی در کشاورزی امروز، یعنی تولید و انباشت پسماندهای زراعی و مصرف گسترده مواد پلاستیکی، به بررسی ظرفیت بقایای کشاورزی برای تولید مواد زیستتخریبپذیر و جایگزینهای سازگارتر با محیطزیست پرداخته است.
دکتر گلمروی در تشریح ضرورت انجام این پژوهش اظهار کرد: استفاده گسترده از محصولات پلاستیکی در بخش کشاورزی، از جمله مالچها، فیلمهای پوششی و برخی تجهیزات آبیاری، اگرچه میتواند در کوتاهمدت به افزایش بهرهوری، مدیریت آب و کنترل علفهای هرز و آفات کمک کند، اما مدیریت نامناسب و رهاسازی بقایای این مواد میتواند در بلندمدت به ایجاد پسماند پلاستیکی و ورود ذرات ریز پلاستیکی به محیطزیست منجر شود.
وی افزود: حضور و تجمع میکروپلاستیکها در خاکهای کشاورزی به یکی از موضوعات مهم مطالعات زیستمحیطی تبدیل شده است و بررسی آثار احتمالی آن بر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک، جوامع میکروبی و زنجیره غذایی، ضرورت حرکت به سمت مواد و الگوهای مصرف پایدارتر را بیش از گذشته نشان میدهد.
این پژوهشگر ادامه داد: یکی از راهکارهای قابل بررسی برای کاهش وابستگی به پلیمرهای متداول پایه نفتی، استفاده از زیستتوده و بقایای کشاورزی بهعنوان ماده اولیه برای تولید مواد زیستپایه و زیستتخریبپذیر است؛ رویکردی که میتواند همزمان به کاهش حجم پسماندهای کشاورزی و ایجاد ارزش افزوده از منابعی که در بسیاری از موارد بهعنوان ضایعات تلقی میشوند، کمک کند.
گلمروی گفت: بقایای گیاهی حاوی ترکیباتی همچون سلولز، همیسلولز، لیگنین و ترکیبات نشاستهای هستند که با استفاده از فرآیندهای مناسب میتوان از ظرفیت آنها برای تولید مواد زیستی و بیوپلیمرها بهره گرفت.
وی تصریح کرد: تبدیل ضایعات کشاورزی به مواد زیستتخریبپذیر، نمونهای از حرکت از الگوی خطی «تولید، مصرف و دفع» به سمت الگوی اقتصاد چرخشی است؛ الگویی که در آن تلاش میشود منابع تا حد امکان در چرخه تولید و مصرف باقی بمانند و پسماند بهعنوان یک منبع قابل استفاده مجدد مورد توجه قرار گیرد.
این پژوهشگر با اشاره به اهمیت اقتصاد چرخشی در بخش کشاورزی اظهار کرد: در یک نظام کشاورزی پایدار، مدیریت پسماند نباید صرفاً به جمعآوری و دفع محدود شود، بلکه باید از مرحله تولید پسماند تا فرآوری، تبدیل و بازگشت مواد به چرخه تولید، یک زنجیره ارزش یکپارچه شکل گیرد.
وی افزود: تولید بیوپلاستیکها و سایر مواد زیستپایه از ضایعات بومی کشاورزی میتواند در صورت طراحی صحیح، استفاده از مواد اولیه مناسب و فراهم بودن شرایط تجزیه زیستی، به کاهش وابستگی به منابع فسیلی و کاهش فشار بر محیطزیست کمک کند.
گلمروی ادامه داد: یکی از مزیتهای مهم این رویکرد، امکان ایجاد پیوند میان مدیریت پسماند، کشاورزی پایدار، حفاظت از خاک و آب و توسعه فناوریهای سبز است؛ بهگونهای که یک ماده دورریز میتواند به ماده اولیهای برای تولید محصولی با ارزش افزوده تبدیل شود.
وی خاطرنشان کرد: البته ارزیابی زیستمحیطی چنین محصولاتی باید در تمام چرخه عمر آنها، از مرحله تأمین مواد اولیه و فرآوری تا مصرف، جمعآوری و پایان عمر، انجام شود تا میزان واقعی مزایای زیستمحیطی آنها بهصورت علمی مشخص شود.
این پژوهشگر ایرانی تأکید کرد: حرکت به سمت اقتصاد چرخشی در کشاورزی نیازمند همکاری میان پژوهشگران، بخش کشاورزی، صنایع تبدیلی، نهادهای محیطزیستی و سیاستگذاران است و بدون ایجاد زیرساختهای مناسب برای جمعآوری و فرآوری بقایای کشاورزی، توسعه فناوریهای زیستپایه نمیتواند به ظرفیت واقعی خود دست یابد.
گلمروی گفت: ایران با توجه به تنوع محصولات کشاورزی و حجم قابل توجه بقایای گیاهی، از ظرفیت مناسبی برای توسعه فناوریهای مرتبط با استفاده مجدد از زیستتوده برخوردار است و میتوان با حمایت از پژوهشهای کاربردی و فناوریهای بومی، زمینه تبدیل بخشی از این پسماندها به محصولات با ارزش افزوده را فراهم کرد.
وی ارائه این پژوهش در یک رویداد علمی بینالمللی را فرصتی برای معرفی ظرفیتهای علمی پژوهشگران ایرانی و تبادل تجربه در حوزه کشاورزی پایدار و حفاظت از محیطزیست دانست و اظهار کرد: آینده مدیریت پسماند در گرو تغییر نگاه از «دورریز» به «منبع» است و اقتصاد چرخشی میتواند زمینهساز چنین تغییر نگرشی در بخش کشاورزی باشد.
بر اساس این پژوهش، استفاده هدفمند از بقایای کشاورزی برای تولید مواد زیستپایه، در کنار مدیریت اصولی پسماند و ارزیابی دقیق آثار زیستمحیطی محصولات، میتواند بهعنوان یکی از مسیرهای قابل توجه برای کاهش مصرف مواد اولیه فسیلی، ارتقای بهرهوری منابع و حرکت به سمت کشاورزی پایدار مورد توجه قرار گیرد.
هجدهمین کنفرانس بینالمللی کشاورزی، محیطزیست، توسعه شهری و روستایی در شهریورماه امسال در ایتالیا برگزار شد و جمعی از پژوهشگران و متخصصان حوزههای مرتبط در آن به ارائه آخرین یافتهها و دیدگاههای علمی خود پرداختند.