گروه رسانه ای با مردم گزارش می دهد
دستور اخیر معاون اول رئیس‌جمهور برای انتخاب نامی واحد برای دریای شمال ایران، بحث درباره نام این پهنه آبی را داغ کرده است. علی نیکویی، پژوهشگر تاریخ، در این یادداشت استدلال می‌کند که بازگشت به نام کهن و بین‌المللی «دریای کاسپیان» بهترین گزینه برای اسناد رسمی و نقشه‌های ایران است.
اظهارات اخیر محمدرضا عارف «معاون محترمِ رئیس‌جمهور» درباره ضرورت انتخاب نامی واحد برای دریای شمال ایران بار دیگر مسئله نام این پهنه آبی را به موضوعی قابل‌تأمل تبدیل کرده است. بااین‌حال انتخاب نام برای یک عارضه جغرافیایی صرفاً تصمیمی اداری یا حاصل ترجیحی زبانی نیست؛ نامهای جغرافیایی بخشی از حافظه تاریخی و هویت فرهنگی ملت‌ها هستند و گاه پیوندهای دیرینه یک سرزمین با گذشته‌اش را بازتاب می‌دهند. از این منظر اگر قرار است درباره نام رسمی این دریا بازنگری شود، پرسش اساسی آن است که چرا باید میان دو عنوان «خزر» و «کاسپیان» مردد بمانیم؟! درحالی‌که نام دوم از پیشینه‌ای تاریخی در جغرافیای ایران برخوردار است و با نام شناخته‌شده بین‌المللی آن یعنی Caspian Sea نیز تناسب بیشتری دارد؟ به باور من شایسته است ایران در مناسبات رسمی خود عنوان «دریای کاسپیان» را برگزیند؛ نامی که هم یادآور یکی از مردمان کهن این سرزمین است و هم پیوند میان پیشینه تاریخی ایران و نام بین‌المللی این دریا را حفظ می‌کند.
کاسپی‌ها؛ قومی که نام‌شان در تاریخ ایران باقی ماند
در میان اقوام کهنی که نام‌شان در جغرافیای تاریخی ایران به یادگارمانده است، کاسپی‌ها (Caspians) جایگاهی درخور توجه دارند. کاسپی‌ها قومی باستانی بودند که در محدوده جنوبی و جنوب غربی دریای کاسپین و پیرامون سرزمین‌های شمالی ایران می‌زیستند. نام آنان در نوشته‌های شماری از جغرافی‌دانان و تاریخ‌نگاران جهان باستان ازجمله هرودوت، ثبت شده است. هرودوت در گزارش خود از اقوام و سرزمین‌های تابع شاهنشاهی هخامنشی از کاسپی‌ها نیز نام می‌برد، استرابو و بطلمیوس نیز در توصیف جغرافیای این بخش از جهان به نام کاسپی‌ها و نواحی مرتبط با آنان اشاره کرده‌اند. کاسپی‌ها از مردمان کهنی بودند که در پهنه جغرافیایی ایران حضور داشتند و نام‌شان بخشی از میراث تاریخی و جغرافیایی این سرزمین به شمار می‌رود. نام انگلیسی Caspian و صورت‌های مشابه آن در زبان‌های اروپایی نیز ریشه در نام همین قوم باستانی دارند.) بنابراین برخلاف برداشتی که ممکن است از ظاهر واژه پدید آید «کاسپی» نامی بیگانه و ساخته‌وپرداخته جغرافی‌دانان غربی نیست! بلکه بازمانده نام قومی کهن در جغرافیای تاریخی ایران است؛ نامی که در گذر سده‌ها بر یکی از بزرگ‌ترین پهنه‌های آبی جهان باقی‌مانده و همچنان پیوند این دریا را با گذشته تاریخی سرزمین ایران یادآوری می‌کند
.
قزوین؛ بازمانده‌ای از نام تاریخی کاسپین در جغرافیای ایران
نام شهر قزوین را نیز می‌توان در پیوند با پیشینه تاریخی کاسپی‌ها و نام دریای کاسپین بررسی کرد؛ برخی دیدگاه‌های ریشه‌شناختی نام قزوین را بازمانده صورتی کهن [احتمالاً] برگرفته از واژه‌ای مانند «کاسپِن» می‌دانند و از این راه میان نام این شهر و نام قوم باستانی کاسپی ارتباط برقرار می‌کنند. این پیوند هرچند از نظر زبان‌شناختی قطعی نیست اما فرضیه‌ای درخور توجه درباره ماندگاری نامهای کهن در جغرافیای ایران به شمار می‌رود. اهمیت این موضوع هنگامی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم در برخی منابع جغرافیایی سده‌های میانه از عنوان «بحر قزوین» نیز برای دریای کاسپین استفاده شده است، نامی که در کنار عنوان‌هایی چون «بحر خزر» تنوع تاریخی نام‌گذاری این دریا را نشان می‌دهد. درواقع، قزوین تنها نام شهری در شمال ایران نیست؛ این نام می‌تواند نشانی از پیوندهای دیرینه میان جغرافیای انسانی، نامهای قومی و پهنه‌های طبیعی این سرزمین باشد. از همین رو بازنگری در نام رسمی دریای شمال ایران فرصتی است تا بار دیگر به این لایه‌های تاریخی توجه کنیم و بپرسیم: چرا عنوانی چون «کاسپیان» با ریشه‌ای شناخته‌شده در جغرافیای باستانی منطقه در فارسی امروز کمتر از «خزر» به کار می‌رود
گرایش بخشی از طبقه حاکم خزر به یهودیت، احتمالاً بیش از آن‌که صرفاً نتیجه یک تحول اعتقادی باشد، با ملاحظات سیاسی، دیپلماتیک و جایگاه بین‌المللی خاقانات خزر ارتباط داشت. این تحول عمدتاً در سده‌های هشتم و نهم میلادی رخ داد؛ هرچند تاریخ دقیق آن همچنان محل بحث پژوهشگران است. خاقانات خزر در موقعیتی راهبردی میان دو قدرت بزرگ آن روزگار، یعنی امپراتوری بیزانس در غرب و خلافت اسلامی در جنوب و شرق، قرار داشت. هر دو قدرت می‌کوشیدند از طریق روابط سیاسی، نظامی و تبلیغ دینی، نفوذ خود را در میان خزرها گسترش دهند. پذیرش مسیحیت می‌توانست پیوندهای سیاسی و مذهبی خزرها را با قسطنطنیه تقویت کند و پذیرش اسلام نیز ممکن بود آنان را به جهان سیاسی خلافت نزدیک سازد. در چنین شرایطی، گرویدن به یهودیت راهی برای برخورداری از یک دین یکتاپرست، بدون قرار گرفتن زیر نفوذ مستقیم هیچ‌یک از دو قدرت رقیب بود.از سوی دیگر، حضور بازرگانان یهودی در مسیرهای تجاری میان آسیای مرکزی، قفقاز و اروپای شرقی، زمینه آشنایی خزرها با این دین را فراهم می‌کرد. برخی منابع نیز از مهاجرت گروه‌هایی از یهودیان به قلمروی خزرها خبر می‌دهند
دریای کاسپین بهترین نام است، همون نامی که جهان می شناسند
خزر نام بیگانه و در لغت به معنی آواره و غارتگر می باشد و باید از این نام بیگانه دوری کنیم
خزر ها قومی وحشی و غارتگر بودند اما کاسپی ها قومی بودند که در شمال ایران زندگی می کردند و سال ها به ایرانی بود خود افتخار میکردند .
کاسپین یا کاسپیان نام اصیل ایرانی هست
دریای قزوین بهتر از نام یونانی کاسپین هستش مثل این می مونه که نامهای یونانی مناطق ایران را با دور زدن زبان و فرهنگ خود منطقه استفاده کنی لزوما اون نامها درست نبودند اونها برداشت خودشون را نوشتند و نامی نیست که مردم خود منطقه استفاده می کردند
البته اگر پانتورک های رسوخ کرده در ساختار سیاسی کشور اجازه دهند. شک ندارم که اگر کلمه کاسپیان را به جای خزر برگزینیم ، حجم فحاشی های آنها علیه ملت ایران بیشتر و شدیدتر خواهد شد. ولی اینبار نباید اجازه دهیم که ماجرای واگذاری باشگاه تراکتورسازی به پانتورک های ضد وطنی، تکرار شده و اینها بتوانند ریشه ترکی خود را بر ملت ایران تحمیل کنند
به قلم: علی نیکویی